AI-verordening en chatbots: wat artikel 50 vereist en wanneer

Artikel 50(1) bepaalt dat aanbieders ervoor moeten zorgen dat AI-systemen die bedoeld zijn om rechtstreeks met natuurlijke personen te interageren, zo worden ontworpen en ontwikkeld dat de betrokken personen worden geïnformeerd dat ze met een AI-systeem interageren. De uitzondering geldt wanneer dit duidelijk is voor een redelijk geïnformeerde, oplettende en omzichtige persoon, gezien de omstandigheden en de gebruikscontext. De plicht geldt niet voor AI-systemen die bij wet zijn toegestaan om strafbare feiten op te sporen, te voorkomen, te onderzoeken of te vervolgen, mits er passende waarborgen zijn.

Artikel 50(5) regelt hoe en wanneer mensen moeten worden geïnformeerd. De informatie moet op een duidelijke en herkenbare manier worden verstrekt, uiterlijk op het moment van de eerste interactie of blootstelling, en moet voldoen aan de toepasselijke toegankelijkheidseisen.

Artikel 50 bevat ook andere transparantieplichten. Alleen de eerste in deze lijst is specifiek voor chatbots:

• Artikel 50(1): aanbieders van systemen die rechtstreeks met mensen interageren, moeten die zo ontwerpen dat mensen weten dat ze met AI te maken hebben.
• Artikel 50(2): aanbieders van systemen die synthetische audio, beelden, video of tekst genereren, moeten de output in een machineleesbaar formaat markeren, zodat die als AI-gegenereerd kan worden herkend.
• Artikel 50(3): gebruiksverantwoordelijken van systemen voor emotieherkenning of biometrische categorisering moeten de personen die eraan worden blootgesteld informeren.
• Artikel 50(4): gebruiksverantwoordelijken moeten deepfakes bekendmaken, evenals AI-gegenereerde tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang. Voor die tekst geldt de plicht niet wanneer die menselijke controle heeft ondergaan en iemand de redactionele verantwoordelijkheid draagt.

Artikel 3(3) definieert een aanbieder als een persoon of instantie die een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam of merk in de handel brengt of in gebruik stelt, al dan niet tegen betaling. Artikel 3(4) definieert een gebruiksverantwoordelijke als iedereen die een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, behalve voor persoonlijk, niet-beroepsmatig gebruik.

De chatbotmelding in artikel 50(1) is een plicht van de aanbieder. De labelingplichten in artikel 50(3) en 50(4) zijn plichten van de gebruiksverantwoordelijke. Bouwt je bedrijf een supportassistent en zet het die onder eigen merk in, lees dan beide definities zorgvuldig in het licht van hoe het systeem is gebouwd en wie het aan klanten voorlegt.

Volgens de FAQ van de Commissie over artikel 50 stellen de richtsnoeren vier cumulatieve criteria voor de interactieplicht: het systeem is een AI-systeem, het is gebouwd voor een echte tweerichtingsuitwisseling, het communiceert rechtstreeks in plaats van via een menselijke tussenpersoon, en het interageert met natuurlijke personen. Volgens de FAQ vallen systemen die alleen op de achtergrond werken, via machine-tot-machinecommunicatie of zonder direct contact met mensen, buiten deze plicht. De FAQ zegt ook dat de uitzondering voor wat „duidelijk” is, restrictief moet worden uitgelegd.

In de praktijk beginnen veel teams elk AI-gesprek met een korte regel als „Je chat met een AI-assistent. Typ 'medewerker' om een persoon te spreken.” Dat is een ontwerpkeuze. Of het voor jouw systeem voldoende is, is een vraag voor de richtsnoeren en je adviseur.

Artikel 113 legt de tijdlijn van de AI-verordening vast. In november 2025 stelde de Commissie voor delen daarvan te wijzigen in een Digital Omnibus on AI (COM(2025) 836 van 19 november 2025). Dat voorstel is inmiddels aangenomen: na een politiek akkoord op 7 mei 2026 en formele vaststelling is het gepubliceerd als Verordening (EU) 2026/1744. Volgens de Commissie is die op 27 juli 2026 in werking getreden. De tabel toont de aangenomen datums.

Eén verschil tussen het voorstel en de aangenomen tekst raakt generatieve AI. Het voorstel van de Commissie zou aanbieders van generatieve systemen die al op de markt zijn een overgangsperiode van zes maanden hebben gegeven voor de markering volgens artikel 50(2). De aangenomen verordening legt de deadline vast op 2 december 2026. Volgens de FAQ van de Commissie geldt de chatbotmelding in artikel 50(1) nog steeds vanaf 2 augustus 2026.

Op grond van artikel 99(4) kan een schending van de verplichtingen uit artikel 50 leiden tot administratieve geldboetes tot EUR 15.000.000 of, voor een onderneming, tot 3% van haar totale wereldwijde jaaromzet in het voorgaande boekjaar, afhankelijk van welk bedrag hoger is. Voor het mkb, inclusief start-ups, past artikel 99 het laagste van de twee bedragen toe.

Op 20 juli 2026 publiceerde de Commissie richtsnoeren over de transparantieplichten van artikel 50. Een aparte, vrijwillige praktijkcode, de Code of Practice on Transparency of AI-generated Content, behandelt artikel 50(2), (4) en (5). Volgens de Commissie betekent het niet ondertekenen ervan niet dat je niet aan de regels voldoet. Voor de chatbotplicht in artikel 50(1) zegt de FAQ dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken zelf passende maatregelen kunnen kiezen, met inachtneming van de richtsnoeren.

• Zet de AI-melding in het eerste bericht of de gesproken begroeting, niet alleen in je algemene voorwaarden.
• Zorg dat de melding leesbaar is voor schermlezers en duidelijk is in spraak, omdat artikel 50(5) toegankelijkheid noemt.
• Geef klanten een zichtbare manier om een persoon te bereiken, en geef de gespreksgeschiedenis door zodat ze zich niet hoeven te herhalen.
• Houd bij welke meldingstekst je gebruikt en wanneer je die hebt gewijzigd, zodat je kunt laten zien wat klanten te zien kregen.

TascaLab bouwt chat- en voicebots bovenop de tools die je al gebruikt (Zendesk, Freshdesk, Jira, Slack en interne tools). Projecten voor een Standard Chat Bot kosten € 510 en projecten voor een Voice Bot € 1.200. Beide omvatten basisdocumentatie en 30 dagen ondersteuning na livegang.